مورچه  formica  یا  ant  )

 

Ant PNG Pic

 

مورچه  ( Formica  یا Ant  ) حشره‌ ای است از راسته نازک بالان که تیره خاصی را به نام تیره مورچگان در این راسته بوجود می‌آورد .
مورچه جانوری است اجتماعی  ( یعنی به صورت کلونی زندگی می کند ) و دارای گونه‌ های بسیاری می‌ باشد . برخی گونه‌های نواحی گرمسیر ، مورچه‌ های خطرناک و گوشتخوار هستند .

 مورچه‌ها حشراتی هستند که از نظر هوش و غریزه طبیعی ، کامل می‌باشند . این حشره در مقایسه با حشرات دیگر ، لانه ساده‌ تری دارد . مورچه ها بیشتر  در زیر زمین تونل هایی حفر می‌کنند یا خاکریز درست می ‌کنند .

مورچه ها به راحتی از طریق شاخکهای آرنج دار و ساختار گره مانند و کمر باریکشان قابل شناسایی هستند .
رنگ بیشتر مورچه ها سیاه یا قرمز است اما در برخی از گونه ها سبز و یا فلزی هم مشاهده شده است . مورچه ها را می توان قوی ترین حیوانات خشکی نامید  زیرا قادرهستند 20 برابر وزنشان بار حمل کنند .

 

مورچه ها برای برقراری ارتباط با یکدیگر و رد یابی ، از نوعی سیگنال شیمیایی به نام فرومون استفاده می کنند .

برای تشخیص بوی فرومون از شاخکهای بلند و نازک خود کمک می گیرند .  هنگامی که یک مورچه آسیب می بیند از خود فرومون ساطع می کند . این کار باعث می شود مورچه های اطراف او در حالت تهاجمی قرار بگیرند و بیشتریبه آن منطقه جذب شوند .

تغذیه در مورچه ها غالبا دو جانبه و به صورت دهان به دهان در بین افراد صورت می گیرد .

 مورچه‌ها از سطح خاک برای بر جا گذاشتن رد فرومون استفاده می‌کنند تا دیگر مورچه‌ها نیز بتوانند آنرا دنبال کنند .
مورچه‌ای که غذا پیدا می‌کند یک رد فرومون در مسیر بازگشت به لانه برجای می‌گذارد .  این مسیر توسط دیگر مورچه‌ها دنبال می‌شود ، پس از بازگشت مورچه ‌های دیگر با غذا، این مسیر تقویت می‌شود .
هنگامی که منبع غذا تمام ‌شود ، دیگر رد جدیدی به وسیله  مورچه ‌ها گذاشته نمی‌ شود و بوی فرومون به آرامی محو می‌ شود . این عمل باعث می‌شود که مورچه‌ها با تغییرات محیط خود را هماهنگ کنند.

 

Image result for ‫مورچه قزاق‬‎

انتقال فرومون بین دو مورچه به همراه غذا 

خواب مورچه

  مورچه های ملکه در طول روز ساعتهای بیشتری را به خواب اختصاص می ‌دهند .

هنگامی‌ که ملکه مورچه ها در خوابی طولانی و عمیق است ، مورچه های کارگر در حال فعالیت هستند .

مورچه های کارگر انرژی مورد نیاز خود را با استفاده از خوابهای کوتاه و مقطع به دست می‌ آورند . آنها در فواصل نا منظمی‌ به خواب می‌ روند . تعداد خوابهای کوتاهی که در طول روز برای این مورچه ها پیش می‌آید بسیار زیاد است . این  برنامه روزانه خواب در میان مورچه ها  دلیل طولانی تر بودن عمر مورچه های ملکه در برابر کارگرهاست .

 

انواع مورچه

 مورچه صحرائی ، مورچه آتشی ، مورچه خانگی ، مورچه پیاده رو ، مورچه سارق ، مورچه مخملی درخت ، مورچه فرعون ، مورچه هرمی ، مورچه سیاه کوچک ، مورچه آتشی کوچک ، مورچه آکروبات ، مورچه آرژانتینی ، مورچه سربزرگ ، مورچه نجار ، مورچه زرد بزرگ  ،  مورچه برگخوار ، مورچه دروگر ، مورچه عسل  ، مورچه مزرعه ذرت ، مورچه نادان ، مورچه گله دار ، مورچه خرمن چین ، مورچه مهاجم ، مورچه انگل ، مورچه پرسه زن ، مورچه تپه ساز ، مورچه چوبزی و …

 

در این قسمت به خصوصیات تعدادی از آنها به عنوان نمونه اشاره می کنیم :

مورچه های مهاجم : گروهی از مورچه ها هستند که حشرات و سایر حیوانات کوچک موجود در مواد پوسیده گیاهی را شکار می کنند . وقتی یکی از مورچه ها طعمه ای راپیدا کرد با ترشح بویی از روی غده های بدنش ، دیگر مورچه ها را باخبر می کند .
آنها یک  ردیف منظم تشکیل داده و با همکاری هم طعمه را به لانه می برند .

 

مورچه های انگل : بعضی مورچه ها برای تهیه ی غذای خودشان هیچ فعالیتی نمی کنند . آنها غذایشان را از سایر مورچه ها به دست می آورند یعنی انگل مورچه های دیگر می شوند.

 

مورچه های پرسه زن : لانه های خود را در نزدیکی لانه مورچه های دیگر می سازند ، سپس هم از مواد دور ریخته شده آنها تغذیه می کنند.
هم زمانی که کارگرها مشغول بردن مواد غذایی به لانه خود هستند ، غذای آن ها را به زور از چنگشان در می آورند .

 

مورچه های سارق : آنها به آرامی وارد لانه موریانه ها و مورچه ها می شوند و غذای ذخیره شده آنها را می دزدند . آنها نوزادانشان را نیز شکار می کنند .

 

مورچه های برده دار: این مورچه ها به آرامی وارد لانه سایر مورچه ها می شوند و پیله های آنان را می دزدند و به لانه خود می برند. آنها از پیله های دزدیده شده مراقبت می کنند . پس از خروج کارگر ها ازاین  پیله های دزدیده شده ، آنها را وادار می سازند که کارهای مربوط به لانه شان را انجام دهند  .

 

مورچه خرمن چین : مورچه ای است که از گیاهان اطراف خود دانه می چیند و به لانه خود می برد و از آنها استفاده می کند .


مورچه شیردوش یا گله دار : این مورچه ها به شکار شته ها می روند .
آنها شته ها را گله گله در لانه جای می دهند و با نواختن ضربه های محکمی بر پهلویشان ، مایع شیرین مزه ای از اندامشان برای خود می دوشند .

 

مورچه های باغبان : دسته دیگر از مورچه ها باغبانی می کنند یعنی قارچهای بسیار ریزی را می پرورند و خوراکشان را فقط از آنها تهیه می کنند .
برای کشت قارچها نیاز به باغچه ای هم دارند. که برای این کار خمیری فراهم می کنند و قارچهای مورد نظر خود را بر روی آن می کارند .

 

مورچه های آسیابان : این نوع مورچه ها با کله بزرگ و فکهای نیرومند خود ، دانه ها را آسیاب می کنند .

 

مورچه فرعون : یکی از انواع مورچه ها که تقریبا در تمام جهان زندگی می‌کند و به رنگ زرد یا قرمز است و در خانه ها زندگی می‌کند مورچهٔ فرعون است . این مورچه اولین بار در مصر دیده شد و برای همین به مورچهٔ فرعون معروف است . این مورچه در دیوارها زندگی می‌کند و از بین بردن آنها نیز بسیار سخت است .


مورچه آتشی سرخ
 : که بومی آمریکای جنوبی است .

با احساس خطر بر روی آب ، دست به دست هم داده و از گروه خود ، قایقی درست می ‌کنند که می ‌تواند وزن‌های سنگینی را حمل کند .

 

مورچه‌های قزاق : در آفریقای مرکزی ، آمریکای جنوبی و نیز آسیای جنوبی ، پاره‌ ای از انواع مورچه‌ های گوشتخوار زندگی می کنند .
آنها بسیار بی رحم هستند .
آنها در ستونهای طولانی مانند نظامیان جنگجو در جستجوی جانداری به راه می‌افتند تا از گوشت بدن او تغذیه کنند .

 

مورچه های داخل یک کلونی به سه گروه تقسیم می شوند :

  1.  مورچه های ملکه
  2.  مورچه های نر
  3.  مورچه های کارگر

 

مورچه های ملکه : ملکه ها در رأس کلونی مورچه ها قرار دارند . آنها هزاران تخم می گذارند و ساعتهای بسیاری را در طول شبانه روز به خواب می روند . مورچه های ملکه دارای بال می باشند اما پس از جفت گیری با یک نر بالشان می ریزد .

Image result for queen ant png

مورچه های نر : تعداد کمی از مورچه های کلونی را مورچه های نر تشکیل می دهند که نقش آنها آمیزش با ملکه است . مورچه های نر عمر بسیار کوتاهی دارند .  مورچه های نر نیزدارای بال می باشند .

3

مورچه های کارگر : مورچه های کارگر فاقد بال هستند و کار آنها جمع آوری دانه و مواد غذایی و حفر لانه ، مراقبت از تخمها و نوزادان و کلونی است . مورچه های کارگر بر اساس اندازه به دو گروه  بزرگ و کوچک تقسیم می شوند ؛ به کارگرهای بزرگ ، مورچه های سرباز می گویند که دارای آرواره های بزرگی هستند . آنها از افراد ضعیف تر در مقابل سایر حشرات و خطرات ، دفاع می کنند .
مورچه های کارگر کوچک جستجو گران غذا هستند و و به نظافت و تغذیه ملکه و نوزادان می پردازند . مورچه های کارگر در طول شبانه روز چندین بار به خوابهای بسیار کوتاه در حد کمتر از یک دقیقه می روند .

ant PNG

 

ساختمان مورفولوژیکی مورچه

مورچه ها گرچه از نظر اندازه ظاهری با یکدیگر فرقهای زیادی دارند ولی از جهت شکل ظاهری کم و بیش شبیه یکدیگر هستند . بدن  تمام مورچه ها شامل سر ، سینه  و شکم است . بر روی سرمورچه یک جفت شاخک یا آنتن وجود دارد که این شاخکها مدام حرکت می کنند زیرا اینها شاخکهای معمولی نیستند بلکه اندامهای بویایی جانور به شمار می روند ، بنابراین مورچه در عین حال که فاقد بینی است ولی حس بویایی دارد . شاخکها همچنین به مورچه کمک می کنند تا مورچه های دیگر را بشناسد و با آنها ارتباط برقرار کند.

سر مورچه  شامل  مغز ، یک جفت چشم مرکب و آرواره های قوی و دهان است . علاوه بر چشم مرکب ، بیشتر مورچه ها دارای اندام بینایی دیگری به نام چشم ساده هستند .
بین شکم و تنه این حشرات پایه ای وجود دارد که به وسیله آن ، شکم می تواند حرکات زیادی در جهات مختلف انجام دهد. مورچه های کارگر دارای سرکوچکی هستند ، در صورتی که نرها و ماده ها دارای سری بزرگ می باشند . آرواره های این حشره  نسبتاً قوی است و پاهایش به چنگال ختم می شوند . مورچه ها گوش ندارند بلکه آنها با ارتعاشات حسی می شنوند . وجود حس گره های خاص در شاخک ها و پاهایشان  به آنها کمک می کند ارتعاشات محیط زندگی شان را حس کنند .

مورچه ها دو معده دارند ، یک معده برای تغذیه خود مورچه کاربرد دارد در حالی که با معده دیگر مواد غذایی را با مورچه های داخل کلنی به اشتراک می گذارند . مورچه ها از طریق ساختارهای خاص به نام اسپیراکل تنفس می کنند .

وقتی محیط مورچه ها خیلی مرطوب می شود ، نظیر وقتی که سیل و یا برخی از بلایای طبیعی نازل می شود ، آنها قادرند اسپیراکل هایشان را ببندند تا زنده بمانند .

 

تولید مثل مورچه

چرخه حیات مورچه بسیار جالب است .

ماده های یک کلونی یعنی ملکه ها تا ارتفاع زیادی در آسمان به پرواز در می آیند و نر ها نیز به دنبال آنها می روند . پس از این پرواز جفت گیری ، نر ها فورا می میرند و ملکه پایین می آید و به تنهایی آغاز گر یک  کلونی و دسته جدید می شود . او آشیانه ای حفر می کند و تخم می گذارد . پس از آن کرم هایی که فاقد پا هستند از تخم بیرون می آیند .
ملکه مادر به آنها کمک می کند تا پیله ای به دور خود بتنند .

هنگامی که مورچه جوان به اندازه کافی رشد کرد ، ملکه یک سر پیله را سوراخ می کند و مورچه را از داخل محفظه خود خارج می سازد .

مورچه ها دگردیسی کامل داشته و طی  چهار مرحله تخم  ، لارو ، شفیره  و حشره بالغ  زندگی را می‏ گذرانند . تخم ها بسیار ریز و بسته به نوع  مورچه ، اشکل مختلف دارند .
لاروها بدون پا ، شفاف و گرد هستند و بعد از چندین مرحله پوست اندازی تبدیل به شفیره  می شوند . شفیره شبیه به حشره  بالغ است ولی بدنش نرمتر و رنگش سفید است . حشره بالغ درست بعد از چند روز که از مرحله شفیرگی خارج شد شروع به فعالیت می‏کند .

مدت زمان لازم برای پرورش مورچه از مرحله تخم تا حشره بالغ بین 6 هفته تا دو ماه می باشد که این زمان بستگی به شرایط محیطی و فصلی دارد .

 

 

فواید مورچه

مورچه های خانگی اغلب حشرات مفیدی هستند . 

مورچه ها با شکار کردن حشرات کوچک و تخم ها و نوزادان آنها و جمع آوری ذرات مواد غذایی از نقاط غیر قابل دسترس ، در تمیز کردن خانه کمک می رسانند .

 

مبارزه با مورچه

مورچه ‌ها حشرات بی آزاری هستند ولی هنگامی که در گوشه‌ای از خانه جمعیت آنها رو به افزایش بگذارد ، با دردسرهای بسیاری  مواجه خواهیم شد . در این صورت می توان با روشهای مختلفی با آنها مقابله نمود از جمله :

  • در دسترس قرار ندادن مواد غذایی
  • جمع آوری بقایای مواد غذایی
  • نظافت و شستشوی مرتب آشپزخانه و منزل
  • مسدود نمودن لانه یا سوراخ های ورود آنها به خانه
  • استفاده از سموم شیمیایی و انواع حشره کش ها

اما بهترین و کارآمد ترین راه مبارزه  با  مورچه ،استفاده از دستگاههای دفع کننده  تخصصی مورچه ایران پراتیکس می باشد .
این دستگاه ها بدون کوچکترین ضرر و آسیبی برای سلامتی انسان طراحی شده و استفاده از آن ها بسیار راحت است .

استفاده از این دستگاه ها با صرفه ترین روش از لحاظ اقتصادی محسوب شده و محیط اطراف زندگی را برای همیشه عاری از وجود مزاحم مورچه ها می نماید .